Mobiliteit anders bekeken

04 september 2014

Mobiliteit beïnvloedt onze gezondheid. Daarom is het belangrijk dat lokale besturen al vroeg in de besluitvorming van het lokaal mobiliteitsbeleid gezondheid mee opnemen als criterium. Met het project ‘Gezond onderweg – Mobiliteit anders bekeken’ geven de medisch milieukundigen bij de lokale besturen en adviesraden informatie, advies en tips voor een gezond mobiliteitsbeleid.

Mobiliteit en gezondheid

Er bestaat wetenschappelijke eensgezindheid dat mobiliteit onze gezondheid beïnvloedt, zowel positief als negatief. Kiezen voor een actieve vervoerswijze biedt ons heel wat gezondheidsvoordelen. Autoverkeer zorgt echter voor luchtverontreiniging en geluidshinder die een nadelige invloed hebben op onze gezondheid. Vooral kinderen, ouderen en mensen die al een longaandoening of hart- en vaatziekte hebben zijn hiervoor extra kwetsbaar.

Of een luchtvervuilende stof ongezond voor je is, hangt af van een aantal factoren: de schadelijkheid van de stof, de hoeveelheid waarin de stof voorkomt in de lucht en de tijd dat je eraan wordt blootgesteld. In België zorgen vooral fijn stof, stikstofoxiden, roet en ozon voor gezondheidsproblemen. Hoe kleiner de deeltjes hoe dieper ze in de longen terechtkomen en hoe schadelijker ze zijn. Door jarenlange inspanningen in Europa is de luchtkwaliteit ook in Vlaanderen beter dan jaren geleden, maar toch is de lucht vandaag niet helemaal schoon.

Ook geluid afkomstig van verkeer is bewezen schadelijk te zijn voor de gezondheid. Onderzoek wijst bijvoorbeeld op een verband tussen blootstelling aan omgevingsgeluid en het melden van slaapverstoring. Lawaai heeft ook een negatieve invloed op de cognitieve ontwikkeling van kinderen en, de ontwikkeling van het korte- en langetermijngeheugen. Geluidshinder bemoeilijkt ook psychologisch herstel en kan depressies in de hand werken. Naast deze sociaal psychologische effecten kan lawaai zorgen voor een verhoogde bloeddruk met hart- en vaatziekten als gevolg. Onthutsende resultaten, zeker als we weten dat verkeer één van de belangrijkste oorzaken is van omgevingslawaai.
Mobiliteit en gezondheid worden vanuit veel verschillende beleidsdomeinen aangestuurd. Het mobiliteitsbeleid wordt o.a. beïnvloed door technologische ontwikkelingen, sociale verwachtingen en stedelijke ontwikkelingen. Volksgezondheid wordt bepaald door de preventieve en curatieve zorg, maar ook door het woon-, werk- en milieubeleid.

Momenteel bestaat er nog geen geïntegreerd beleid voor mobiliteit en gezondheid. De verschillende overheden in ons land ondernemen wel actie op de afzonderlijke gebieden (luchtvervuiling, geluid, verkeersveiligheid en beweging), maar van een algemene aanpak is nog geen sprake. Dit valt grotendeels te verklaren doordat de gevolgen van mobiliteit op geluid, lucht en voornamelijk welzijn een eerder nieuw gegeven zijn. Meer afstemming zou de doelmatigheid en doeltreffendheid van alle beleidsvelden nochtans verhogen. Bij elke beleidsmaatregel die de mobiliteit beïnvloedt zouden de beleidsmakers de vraag moeten stellen wat de invloed daarvan is op de gezondheid.

Lokaal informeren en actie ondernemen

Soms gaan lokale besturen er verkeerdelijk van uit dat luchtverontreiniging en geluidsoverlast door verkeer een Vlaams of Europees probleem is en ze daarom niets kunnen doen aan de luchtverontreiniging op lokaal niveau. Het klopt dat het niet mogelijk is om de totale achtergrondconcentratie van de belangrijkste vervuilende stoffen te laten dalen zonder samenwerking op Europees niveau. Maar uit studies blijkt dat de plaatselijke concentraties aan luchtvervuilende stoffen door lokaal verkeer sterk verhoogd kunnen zijn. De lokale bijdrage voor stikstofdioxide(NO2) bedraagt 35% en voor roet zelfs 50%.
Lokale inspanningen kunnen dus wel degelijk een grote invloed hebben op deze lokale pieken van luchtvervuiling. Bovendien hebben de lokale inspanningen een positief effect op de achtergrondconcentratie.

Ondersteuning

Om gemeenten te stimuleren milieu- en gezondheidsaspecten beter te integreren in het lokaal mobiliteitsbeleid sloegen het departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE), het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) en de Logo’s (lokaal gezondheidsoverleg) de handen in elkaar: er werd een aanbod uitgewerkt voor de gemeenten met ondersteunende handleidingen. Dit is alvast een eerste stap in de richting naar een geïntegreerd beleid voor mobiliteit, gezondheid en milieu.
De medisch milieukundigen van de Logo’s staan klaar om lokale besturen, adviesraden en organisaties beter te informeren over de gezondheidseffecten van verkeer. Meer nog: ze willen ernaar streven dat gezondheid als criterium opgenomen wordt bij het opstellen en herzien van gemeentelijke mobiliteitsplannen en het selecteren en implementeren van beleidsmaatregelen.

Bron: Medisch Milieukundig Netwerk (Lien Van Oyen, An Verdeyen, Stien Stassen)

 

 

Did you enjoy this post? Get Properelucht updates via email...

If you liked this post, please join over 75,000 people who receive exclusive weekly online air quality news and tips, and get a FREE COPY of our eBook, “Indoor Air Quality: It’s Important For Your Family Health!

Categorieën:

Tags

GERELATEERDE ARTIKELS

Alles wat je moet weten over luchtkwaliteit